نقش گردش علمی در یادگیری زمین شناسی

نقش گردش علمی در یادگیری زمین شناسی

 

رشد و توسعه هر جامعه متاثر از چگونگی آموزش نیروی انسانی آن جامعه است آموزش به دو صورت رسمی و غیررسمی انجام می پذیرد که به تغییر رفتارو ایجاد مجموعه ای از دانش،تفکر،نگرش و مهارت می انجامد .

 

موفقیت در این مسیر مستلزم این است که آموزش مبتنی بر اصول عملی باشد. متاسفانه در جامعه ما زمین شناسی در مقطع دبیرستان و پیش دانشگاهی به صورت تخصصی و عملی تدریس نمی شود بلکه به صورت گذرا طوری تدریس می گردد که مهارت ها و نگرشها آنطور که باید مورد توجه قرارنمی گیرد عدم استفاده معلمان از مواد،وسائل، رسانه های متنوع وروش های نوین یادگیری دلیل وجود این نقیصه است. یکی از این روشهای نوین گردش علمی است که در یادگیری مطالب زمین شناسی ضروری است.معلم می تواند با استفاده از امکانات لازم شرایطی را فراهم کند که امکان مشارکت فعال فراگیر را در یک گردش علمی فراهم سازد تا موجب یادگیری درس بصورت موثرتری گردد. گردش علمی می تواند بصورت یک بازدید ساده باشد ویا به حالت فعال و مناسب انجام گیرد.

 

گردش علمی یا فعالیت تجربی از کلاس، کاری است علمی که بیرون از کلاس،آزمایشگاه یا کتابخانه صورت می گیرد و شامل مطالعات مستقیم و دست اول درباره یک مسئله، جمع آوری اطلاعات از طریق مشاهده، اندازه گیری ، نمونه برداری و مصاحبه و سایر فنون می باشد (صفوی 1372).

 

در مورد مباحث علوم زمین نیاز به اجرای این امر بسیار بیشتر احساس می شود وقتی یک معلم برای فراگیران راجع به انواع سنگ ها،ساخت های اوایه و ثانویه آنهاوهمچنین پدیده های مختلف زمین شناسی صحبت می کندچه بهتر که فراگیران علاوه بر شنیدن توضیحات معلم به عینه آنها را مشاهده نمایند،لمس کنند و نمونه برداری نمایند.

 

یادگیری احسن هنگامی شکل می پذیرد که تدریس درس منحصر به آموزش مطالب بصورت تئوری نباشدوبا روش های عینی وقابل درک همراه گردد یکی از روشهای فعال و نوین تدریس گردش علمی می باشد که برای تدریس مطالب زمین شناسی بسیار مثمرثمرمی باشد چرا که باعث افزایش انگیزه و مشارکت فعال فراگیران می گردد و منجر به یادگیری بهتر و فراموشی دیرتر و پردازش مهارتهای ذهنی وخلاقیت و نوآوری می گردد وهمچنین باعث تقویت حس مشارکت می گردد. ( میرزابیگی1380)

 

امکان مشاهده و تجربه پدیده ها ونمونه های زمین شناسی را برای فراگیران بطور مستقیم فرا می آورد.

 

تایلر می نویسد که یادگیری از طریق تجربیات یادگیری صورت می گیرد و نتیجه رفتار فعال او محسوب می شود(تایلر1949) . بنابراین همکاران مخصوصا"دبیران دروس پایه از قبیل زمین شناسی باید سعی کنند تدریس آنها منحصر به سخنرانی نباشد .چنانکه ابات می نویسد که آزمایشات بسیاری نشان داده است که دانش آموزان هنگامی که به سخنرانی گوش می دهند یادگیری بسیار اندکی خواهند داشت.(ابات1992)

 

یک ضرب المثل چینی می گوید:

 

 

 

((بشنو و فراموش کن و ببین وبخاطر بسپارو انجام بده و بفهم))

 

 

 

یک گردش علمی باید طوری طراحی شود که با اهداف آموزشی درس مورد نظر هماهنگ باشد و برای یادگیری بیشتر فراگیران جذابیت و گیرایی آن بالا باشد از نظر اقتصادی تا حد امکان مقرون به صرفه باشد و از نظر زمانی وقت کمتری صرف کند مثلا"اگر برای نشان دادن نمونه های از درز و گسل در کوهها ی اطراف مدرسه نمونه های جالبی می توان به فراگیران نشان داد.دیگر نیازی نیست که امکانات زیادی را به کمک بگیریم و به مناطق اطراف شهر و خارج از استان ببریم وزمان بیشتری را صرف کنیم و همان اهداف محقق گردد.(صفوی 1375 ).

 

بنابراین مدت زمان و مکان گردش علمی بر اساس اهداف آموزشی ،توسط معلم با نظر خواهی از مدیر و مسئولان مرکز آموزشی صورت میگیرد .

 

چون گردش علمی مرتبط با موضوعات درسی است ،غالبا" می توان درس یک یا چند جلسه را در قالب گردش علمی طراحی کرد همیشه لازم نیست تمام مطالب در خارج از محدوده کلاس گفته شود بلکه معلم می تواند مقدمات درس و شرح برخی مطالب را قبل از شروع گردش علمی و نتیجه گیری درس را پس از انجام گردش علمی، در کلاس درس عنوان کند.گردش علمی می تواند جهت تدریس موضوعات درسی ویا مرور درسی که قبلا" تدریس شده مورد استفاده قرار بگیرد.

 

ابتدایی ترین فعالیت های یادگیری در یک گردش علمی مشاهده دقیق است مثلا"برای درک پدیده های زمین شناسی مشاهده دقیق آنها در محیط و نمونه های جمع آوری شده در کلاس از جمله فعالیت فراگیران می باشد.اگر گردش علمی بطور صحیحی اجرا شود می تواند منجر به یادگیری موثر تری شودگردش علمی به عنوان یک روش یاد دهی- یادگیری هنگامی از اثر بخشی لازم برخوردار است که هر یک از دو عامل اساسی در یادگیری، یعنی معلم و دانش آموزبه نقش ها و وظایف خود عمل کنند.مثلا"فعالیت های اصلی فراگیران و معلم در یک گردش علمی جهت شناخت سنگ ها وکانی های یک منطقه عبارتند از:

 

 

 

وظایف فراگیران دریک گردش علمی

 

 

 

1- گوش دادن فراگیران به توضیحات معلم و احیانا"کارشناسان .

 

2- طرح سوالات احتمالی ایجاد شده با افراد مطلع حاضرو معلم جهت رفع ابهامات .

 

3- یادداشت نکاتی در مورد ترکیب و جنس و مشخصات سنگ ها و کانی ها.

 

4-تهیه فیلم وعکس از نمونه سنگ ها و کانی ها و ساخت و بافت آنها.

 

5- انتخاب و جمع آوری نمونه ها جهت ارائه بعد از گردش علمی .

 

6- مراجعه به کتاب ها و جداول شناسایی سنگ ها و کانی ها به منظور شناسایی نمونه های جمع آوری شده.

 

7- تنظیم گزارش گردش علمی به منظور ارائه در کلاس و رفع اشتباهات احتمالی فراگیران جهت یادگیری بهتر .

 

 

 

وظایف معلم

 

1- تعیین اهداف آموزشی گردش علمی(در تدوین اهداف دو نکته قابل وصول بودن و هماهنگی آنها باید مورد توجه قرار گیرد).

/ 1 نظر / 123 بازدید
فاطمه

سلام خوب هستید ممنون از مطالبی که گذاشتید استفاده کردم. متشکرم