بررسی تطبیقی برنامهدرسی نظام تربیت معلم جمهوری اسلامی ایران و ترکیه
دکتر مقصود امین خندقی 1 – عبدالحمید کم 2
چکیده:
هدف این پژوهش، بررسی تطبیقی برنامهدرسی نظام تربیت معلم ایران و ترکیه است. کیفیت تربیت معلم به میزان بسیار به منابع
آموزشی بویژه برنامهدرسی بستگی دارد. در سالهای اخیر پژوهشگران آموزشی به اهمیت برنامهدرسی در حکم متغیری موجود
میان نظامهای آموزشی کشورها و همچنین عامل بازدههای آموزشی توجه کردهاند و برای بازسازی و اصلاح نظام تربیت معلم
کشورها بر اصلاح برنامهدرسی و روشهای تدریس تأکید شده است. از آنجا که میان نظامهای آموزشی کشورها تفاوتهایی وجود
دارد و تربیت معلم نیز از این قاعده مستثنی نیست، سعی شده است تا مقایسهای میان دو کشور (ایران و ترکیه) از لحاظ شرایط
جذب و پذیرش داوطلبان معلمی، روشهای تدریس، مدت تحصیل و جایگاه فاوا در مراکز تربیت معلم انجام گیرد. در این پژوهش
سعی می شود تا به سؤالاتی نظیر چگونگی اهداف، محتوا، فرایندهای یاددهی- یادگیری، روشهای ارزیابی و دوره کارورزی در
برنامهدرسی تربیت معلم دو کشور پاسخ داده شود. با بررسیهای صورت گرفته مشخص شد که برنامهدرسی تربیت معلم دو کشور
از لحاظ نوع آموزش و روشهای تدریس و شرایط جذب داوطلبان معلمی دارای شباهتهایی هستند. در بررسی نظام تربیت معلم
ترکیه آنچه که جلب توجه می کند شباهت بسیار برنامهدرسی نظام تربیت معلم این کشور با کشورهای عضو اتحادیه اروپا است که
به تقلید از نظام آموزش عالی آمریکا طراحی شده است. اطلاعات مورد نیاز برای این پژوهش از طریق مطالعه اسناد و مدارک
کتابخانهای با تأکید بر تحلیل مطالعات و پژوهشهای انجام شده در این زمینه و مطالعه مقالات مرتبط داخلی و خارجی، گزارش-
های تحقیقی و پرسش از کارکنان نظام تربیت معلم گردآوری شده است.
کلمات کلیدی: تربیت معلم، برنامه درسی، هدف، محتوا، ارزیابی، فاوا.
بیان مسأله:
برنامههای حرفهای تربیت معلم 3 باید به گونهای طرحریزی شوند که به دانشجو معلمان فرصت بدهند که
استعدادهای گوناگون خودشان را در کسب مهارتها پرورش دهند. هر عاملی که سبب کاهش این توانمندی مراکز
تربیت معلم بشود سیمای غیر حرفهای بودن این مراکز را به نمایش میگذارد. به همین سبب لازم است از
انعطافپذیری فزایندهای در برنامهریزیهای آموزشی طرفداری شود. برنامههای تربیت معلم نباید آنطور طراحی
بشوند که معلمانی بدون خلاقیت و بستهبندی شده، همچون کالایی حاضر و آماده و قابل مصرف تا تاریخ معین،
تحویل بازار کار بدهند. بلکه تربیت معلم امری است که انسان را در طول زمان و به تدریج آماده می کند. این
روند هرگز کامل نمیشود و به پایان نمیرسد. داوطلبان این حرفه با سطوح مختلف آگاهی و دانش و با
استعدادهای گوناگون به این مراکز میآیند. باید توجه داشت که هیچ مرکز تربیت معلمی نباید و نمیتواند ادعا
کند که این افراد گوناگون را تبدیل به موجوداتی (کالایی) به نام ((معلم)) خواهد کرد که عملکردی یکجور و
یکنواخت داشته باشند، بلکه باید این انتظار را داشت که هر مرکز تربیت معلمی بتواند فرد فرد داوطلبان شغل
aminkhandaghi@um.ac.ir ١) عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد
hamid.kam٩٠@yahoo.com ٢) دانشجوی کارشناسی ارشد برنامھ درسی
٣) teacher education