سخن آغازین

به در توسعه آموزش و پرورش ملاکها و فاکتورهای متعددی نقش دارند .مهمترین آن نظام ارزشیابی در آموزش می باشد . امروزه ارزشیابی را بخش جدایی ناپذیر فرایند یاددهی - یادگیری می دانند که همراه با آموزش و در ارتباط تنگا تنگ با آن ، به گونه ای مستمر انجام می گیرد و به جای تاکید بر طبقه بندی دانش آموزان و مقایسه آنان با یکدیگر ، هدایت یادگیری آنان را مرکز توجه خود قرار می دهد.لازم به ذکر است که والدین و معلمان باید عملکرد قبلی،دانش آموز را باعملکرد کنونی او ارزشیابی کنند وبرای ارزشیابی،دانش آموزرا با دیگران مقایسه نکنند بلکه بازده کنونی وی را با بازده قبلی وی بسنجند و بر همین مبنا بازخورد تشویقی یا آگاهی دهنده ی لازم را به او ارایه دهند . برگزاری آزمون های فرعی و


سخن آغازین

به در توسعه آموزش و پرورش ملاکها و فاکتورهای متعددی نقش دارند .مهمترین آن نظام ارزشیابی در آموزش می باشد . امروزه ارزشیابی را بخش جدایی ناپذیر فرایند یاددهی - یادگیری می دانند که همراه با آموزش و در ارتباط تنگا تنگ با آن ، به گونه ای مستمر انجام می گیرد و به جای تاکید بر طبقه بندی دانش آموزان و مقایسه آنان با یکدیگر ، هدایت یادگیری آنان را مرکز توجه خود قرار می دهد.لازم به ذکر است که والدین و معلمان باید عملکرد قبلی،دانش آموز را باعملکرد کنونی او ارزشیابی کنند وبرای ارزشیابی،دانش آموزرا با دیگران مقایسه نکنند بلکه بازده کنونی وی را با بازده قبلی وی بسنجند و بر همین مبنا بازخورد تشویقی یا آگاهی دهنده ی لازم را به او ارایه دهند . برگزاری آزمون های فرعی و میان دوره ای به کسب تجارب متنوع و موفقیت آمیز منجر می شود و دانش آموز را از توانایی های خود مطمئن تر می کند واز نگرش منفی نسبت به ممتـحن و امتـحان می کاهد و معلم باید هدف اصلی خود را از هر امتحان ، برای خود و دانش‏آموزان مشخص و تصریح کند. ارزشیابی باید جریان مستمر داشته باشد و دانش آموز بداند فقط با یک نمره ی ورقه قضاوت نمی شود بلکه تمام رفتارها و تلاش و فعالیتش نمره دارد. یادگیری کامل شامل چهارستون است که باید خیمه‏ی آن را بر این چهار ستون استوار کرد.

1-یادگیری برای دانستن است.

2- یادگیری برای انجام دادن است .

3- یادگیری برای زیستن است .

4- یادگیری برای با هم زیستن است

در نظام معلومات محور ما ، بر ستون اول برای دانستن بسیار تاکید می کندو ستون دوم ضعیف است و یادگیری برای زیستن از تار مو هم باریکتراست .و یادگیری برای با هم زیستن وجود ندارد در نتیجه خیمه ی یادگیری ما آن چنان که

باید آباد نیست. بنابراین در این راستا تلاشهای مستمری باید صورت گیرد . افلاطون اعتقاد دارد : ارزش چیزی است که آدمی آن را بشناسد و آن را باور کند آن عشق بورزد و آن را در عمل به کار ببرد .

هدف ارزشیابی تکوینی یا مستمر

1- فراهم آوردن شواهد معتبری درمورد یادگیری درسی.

2- تعیین نقاط قوت و ضعف دانش آموزان درفرایند یاددهی و یادگیری.

3- تقویت اعتماد به نفس در دانش آموزان.

4- تثبیت اعتماد به نفس فراگیران وایجاد انگیزه برای یادگیری در آنان.

5- پرورش روحیه تحقیق ، تفکر ، تلاش ، ابتکار وخلاقیت دانش آموزان.

6- توجه به جنبه های مهم درس و اهداف آموزشی آن.

7- تشویق به استفاده از راهبردهای فعال یاددگیری.

8- مشخص کردن نتایج ودادن بازخورد تصحیح کننده به شاگردان.

9- کمک به شاگردان درپیگیری پیشرفت خود و توسعه مهارت های ارزیابی از خویشتن .

  10- مطلع کردن دانش آموزان از سطح عملکرد مورد نیاز.

11- ایجاد انگیزه در فراگیران جهت تداوم یادگیری .

12 - نمایان ساختن توانایی های بالقوه ی فراگیران ، که این خود موجب خودشناسی وآشکار شدن تصویر ذهنی فراگیر از خودش می شود .

13- ارزشیابی راه کم کاری و خطای گذشته را بازکرده و مراحل جدیدی را برای آغازگری مجدد فراهــم میسازد.(خود آغازگری( .

14- ارزشیابی به عنوان وسیله ای برای شناخت توانایی وزمینه های علمی فراگیران و تصمیم گیری برای انجام دادن فعالیت های بعدی آموزشی است.  

15- ارزشیابی به عنوان وسیله ای برای شناساندن هدف های آموزشی در فرایند یاددهییادگیری است.

16- ارزشیابی به عنوان وسیله ای برای بهبود و اصلاح فعالیت های آموزشی است.

مقایسه ارزشیابی مستمر با ارزشیابی پایانی

1- ارزشیابی مستمر به این سئوال پاسخ می دهد که دانش‏آموزان چگونه آموخته اند ؟‌در حالیکه امتحانات پایانی می‏خواهد بداند چه آموخته است ؟ ارزشیابی مستمر فرآیندگرا است نه نتیجه گرا .کاری ندارد که چی بدست آمده می خواهد بداند چگونه بدست آمده و به تلاش نمره می دهــــد. ولی ارزشیابی پایانی به نتیجه نمره می دهد .مثلا چنانچه در انجام آزمایش به نتیجه مطلوب نرسد نمره دارد چرا که دانش آموز فعالیت خود را انجام داده و نرسیدن به نتیجه باعث تلاش مجدد در دانش آموز می شود و وی را به تفکر وادار می کند تاعلت را جویا شود .ما نند آزمایش­گری که برای رسید به جواب بار ها آزمایش خودرا می آزماید .

2-  ارزشیابی مستمر فرآیند محور است و از قبل مشخص نیست و ویژگی خوب آن تفکیک قضاوت ازسنجش است .یعنی به معلم می گوید به دانش آموز تکلیفی بده که به او نمره ندهی بلکه بازخورد دهی و چندین بار بازخورد بدهد تا بتواند بعد از چند ماه فرصت ،قضاوت را در پایان انجام دهد .

3- ارزشیابی پایانـــــی دانش‏آموزان را ازهم تفکیک میکرد.و در رده ی ، قوی ، متوسط ، ضعیف (قبول، تجدید ، مردود) قرار می داد .

4- ارزشیابی پایانی نتیجه گرا هستند و کار ندارند که این نتایج چگونه بدست آمده است .

5- امتحانات پایانی نمره گرا هستند .

6-  بدترین خصیصه در ارزشیابی پایانی این است که بین سنجش و قضاوت اختلاف ایجاد می کند و جزء مراحل ارزشیابی است . در ارزشیابی پایانی سنجش و قضاوت قبل از سنجش معلومات مشخص شده مثلا برای سوال 1 ،2نمره . سوال 2 . 5/0نمره ،…قرار می دهند

7- جواب سئوالات ارزش یابی پایانی از قبل مشخص است.

8-  ارزشیابی مستمر اندیشیدن را به دانش آموز یاد می دهد و به تفکر بیشتر اهمیت می دهد .

9- برای ارزشیابی مستمر تکالیف مسئله محور باید داد نه موضوع محور  .

10-  در ارزشیابی مستمرباید سوالات امتحان به گونه ای تهیه و تنظیم گردد که آموخته های شاگردان را ارزشیابی کند ونه نادانسته­های آنها را . همچنین در ارزشیابی نهایی دانش‏آموزان بهتر است صرفا نمره های امتحانی ، که ارزش نسبی دارند ، ملاک قرار نگیرد ،عملکرد یک ساله ی آنان و فعالیت های کلاسی نـیـز مــورد تــوجـه قـرار گـیرد .

 معلم با توجه به تفاوت های فردی دانش‏آموزان در زمینه‏ی نقاط ضعف ، نیازها ، احساس تعلق و قابلیت‏ها، آنان را به سوی احساس شایستگی ، اعتماد به نفس و مسئولیت پذیری هدایت کند . باید دانست ارزشیابی های متنوع طول سال تحصیلی اهمیت بسیار زیادی دارد و مهمتر ازآن نحوه­ی برخورد معلمان عزیز با موضوع ارزشیابی است که باعث می شود ارزشیابی به شکل عادی تر انجام گیرد و با به کارگیری راه کارهایی از بروز تنش و فشار های روانی در دانش‏آموزان جلوگیری کند و در نتیجه ترس دانش‏آموزان از ارزشیابی و آزمون و امتحان کاهش می یابد .

 

 

سخن پایانی

 ارزشیابی پایان نیمسال و یا پایان سال تحصیلی که غالبا به صورت کتبی وشفاهی انجام می گیرد در نمایش توانایـــــــی دانش ‏آموزان بسیار ناقص عمل می‏کند ، زیرا هر یک از آزمون های کتبی و شفاهی جنبه هایی از توانایی ها را موردسنجش قرارمی دهند و بخش اعظمی از توانایی‏ها را که در طول سال تحصیلی از طریق مشاهده و گفتگو و بررسی کارهای عملی قابل ارزشیابی است ، در ارزشیابی پایان سال تحصیلی مد نظر قرار نمی‏گیرد . در اهمیت ارزش یابی مستمر باید عنوان کرد که دانش‏آموزان همواره زیر نظر معلم قرار دارند و معلم در نحوه ی ارزشیابی به ویژه توجه به تفاوت های فردی آزاد است وبه معلم باز خورد مناسبی می دهد تا بتواند فعالیت هایی برای دانش ‏آموزان طراحی کند که با سطح دانش ، نگرش و مهارت های آنان هم خوانی داشته باشد و می تواند علایق دانش‏آموزان را در یابد . هدف از ارزشیابی مستمر به هیچ وجه قرار دادن دانش‏آموزان در یک گروه ضعیف ،متوسط یا قوی نیست . بدیهی است که ارزشیابی از کلیه بازده های یادگیری دانش‏آموزان هنگامی میسر می گرددکه از روش متنوع ارزشیابی استفاده شـود ایــن فعالیت ها روش گوناگون دارد که برخی از آن ها عبارت اند از مـشاهده ی دانش آموز درکلاس،کارگاه و سایر موقعیت های آموزشی ، گفتگـــــــو بــادانش آموز ان ، بررسی کارهای عملی آنان ، اجرای آزمون های شفاهی و کتبی و… است . ارزشیابی مستمر به هیچ وجه نباید به رتبه بندی و دستــــه بندی دانش‏آموزان بیانجامد و یکی از هدف های اصلی ارزشیابی مستمر این است که در یابد نقاط ضعف و قوت دانش‏آموزان چیست وبه چه کمکی احتیاج دارد میتوان گفت شایسته ترین ملاک برای ارزشیابی توانایی بچه هاست. در فرآیند ارزش یابی مستمر باید چهره ی ترسناک امتحان را به یک کار معمولی مانند دیگر کارهای مدرسه تبدیل کرد و تصور دانش­آموز از اینکه وجود بعضی از ضعفها و اختلاف سلیقه­ها باعث میشود امتیاز کمتری کسب کند زدوده شود.