الف)بررسی نتایج و یافته ها

1-    از نظر نتایج آزمون: در میان 26 کشور شرکت کننده در آزمون علوم ابتدایی دانش آموزان ایران با کسب معدل 416 رتبه بیت و پنجم را تشکیل می دهند .در مورد ریاضی ابتدایی در میان 26 کشور ، ایران رتبه بیست و ششم را اتخاذ کرده است.در ریاضی راهنمایی ایران در میان 41 کشور ، رتبه 38 و علوم راهنمایی در میان 41 کشور رتبه 37 را کسب کرده است.


سلام بر دوستان

این مطلبی را که برای شما انتخاب کردم قسمتی از کتاب یاددهی،یادگیری با رویکرد فعال نوشته عظیم محبی ،است.این کتاب رو یکی از عزیزانم به من هدیه داده که از همینجا ازش تشکر میکنم. از اونجا که احساس کردم برای خیلی ها میتونه مفید باشه زحمت تایپشو به جون خریدم!امیدوارم براتون مفید باشه.ضمنا حتما قانون کپی رایت رو رعایت کنید و اسم کتاب و وبلاگ رو مقالات و وبتون بنویسید.

فصل چهارم:

مروری بر پژوهشهای انجام شده در خصوص فرآیند یاددهی – یادگیری با تاکید بر شناسایی موانع به کارگیری روشهای تدریس:

سلبیلی(1377) در بررسی علل و عوامل نتایج ضعف دانش آموزان ایران در سومین مطالعه بین المللی علوم و ریاضی " تمیز" نکات زیر را مطرح کرده است که در دهه 1990 میلادی توسط انجمن بین المللی ارزیابی پیشرفت به اجرا گذاشته شده است.این مطالعه بزرگترین مطالعه تطبیقی مذکور است که در 45 کشور جهان صورت گرفته است. هدف از این مطالعه علاوه بر اندازه گیری و بررسی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مطالعه تطبیقی عوامل مربوط به برنامه ، مواد آموزشی ،مدرسه و خانواده بر یادگیری دانش آموزان در این دروس نیز بوده است.

الف)بررسی نتایج و یافته ها

1-    از نظر نتایج آزمون: در میان 26 کشور شرکت کننده در آزمون علوم ابتدایی دانش آموزان ایران با کسب معدل 416 رتبه بیت و پنجم را تشکیل می دهند .در مورد ریاضی ابتدایی در میان 26 کشور ، ایران رتبه بیست و ششم را اتخاذ کرده است.در ریاضی راهنمایی ایران در میان 41 کشور ، رتبه 38 و علوم راهنمایی در میان 41 کشور رتبه 37 را کسب کرده است.

ب) از نظر مخارج سرانه دولتی برای آموزش:

از جهت محارج دولتی سرانه برای آموزش ابتدایی ، با توجه به اینکه کمی بیش از 50 درصد کشورهای شرکت کننده در آزمون از کشور های پیشرفته صنعتی بوده اند ایرن در میان26 کشور مورد نظر در پایینترین رده ها قرار گرفته است.(رتبه25)

این مخارج برای هر دانش آموز کره جنوبی362 دلار،ژاپن602 دلار،امریکا1040 دلار و در ایران 183دلار بوده است.

ج)از نظر زمینه های خانوادگی و نگرش دانش آموزان نسبت به درس علوم:

از جهت داشتن فرهنگنامه،میزتحریر شخصی و کامپیوتر در منزل ،دانش آموزان ایران و تایلند محرومترین کشورهای بوده اند.از جهت تعداد کتاب در منزل دانش آموزان ایران جز محروم ترینها بوده اند.

از جهت نگرش دانش آموزان ایرانی نسبت به درس علوم،اکثریت قاطع دانش آموزان ایران (97درصد) اعتقاد داشتند که:مهم است در زمینه علوم ،کار کنند .مادران دانش آموزان ایران نیز نگرش بالا را داشته اند.این نگرش قوی دانش آموزان ایرانی در درس ریاضی نیز وجود داشته است.

د)زمان صرف شده برای مطالعه درس و فراغت:

دانش آموزان ایرانی بیشترین وقت خود را در خارج از ساعت مدرسه،صرف مطالعه درس علوم می کنند.

این درحالی است که کمترین نتیجه و بازده را از این تکلیف مطالعه بدست می آورند.دانش آموزان ژاپنی ، کره ای و امریکا،اظهار داشته اند که کمتر از یک ساعت را در خارج از ساعت مدرسه صرف مطالعه علوم میکنند.به عبارت یگر عمده کار علوم ،در کلاسها صورت میگیرد.

و )معلمان و تدریس:

تعداد سالهای آموزش قبل از خدمت معلمان ابتدایی در ایران2 سال و در اکثر کشورها حدود 4 سال است.در خصوص جذب و ارزشیابی و نظارت ، نسبت به کشورهای دیگر وضعیت مناسبی نداریم.[ این مطالب در ادامه بیشتر توضیح داده می شود]

·        تجربه تدریس:از نظر سابقه تدریس نیز معلمان ایرانی جز گروه کم تجربه ها قرار می گیرند.33 درصد معلمان زیر 5 سال خدمت بوده اند.

·        تعداد شاگردان:معمولا تعداد شاگردان ، جز مهمترین محدودیتها در تدریس تصور مشود؛اما نتایج نیز نشان میدهد، تعداد زیاد شاگردان در کلاس (های بالاتر از 30 نفر) مانع عمده ای در یادگیری دانش آموزان نبوده است و رابطه معنا داری بین تعدا شاگردان در کلاس و پیشرفت درسی آنها به چشم نمیخورد.در کشور کره جنوبی تعداد دانش آموزان بیش از 401نفر و در ژاپن بالاتر از 30نفر بوده است.تفسیر این مطالب این است که در یک ننظام آموزشی مشکلدار  و با تدریس ضعیف، تعداد زیاد شاگردان مشکلات را دو چندان می کند.برعمس در نظام آموزشی قوی و تدریس مطلوب، مشکلی را ایجاد نخواهد کرد.

تفسیر:

1-    هزینه های آموزش امکانات و تجهیزات: ایران نسبت به اکثر کشورها در موقعبیت پایینتری قرار دارد و احتمالا این محدودیت ها در کسب نتیجه ضعیف در آزمونها موثر بود هاست.

2-    انتخاب معلمان به آموزش و نگهداری آنها: معلم نقش اساسی در فرایند یاددهی و یادگیری را دارد.انتخاب مناسب ، آموزش قوی  مستمر و تامین زندگی و ایجاد فضای مناسب کاری برای او نقش تعیین کننده در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان را دارد. وضعیت ایران در مقایسه با کشورها در مولفه های فوق مناسب نیست.بنابراین می تواند به عنوان مانع یادگیری فعال و در نتیجه ضعف علمی دانش آموزان تلقی شود.

3-   برنامه ریزی تهیه برنامه درسی و تالیف کتاب، روش تدریس، ارزشیابی: طراحی و تدوین برنامه درسی ایران از روش سنتی موضوع مدار و کتاب محور تبعیت میکند.بیش از آنکه به فرایند یاددهی توجه کنند به محتوای تالیفی و انتقال معلومات توجه میکنند.ایجاد زمینه برای تجربه و فعالیت های یادگیری مناسب و دادن فرصت برای تجربه دانش آموزان مورد توجه نیست به عبارت دیگر کتابهی درسی پیش از آنکه با نگاهی پویا، فرایند کدار و رشد مدار باشد ، نگاهی بدون تحرکک،موضوع مدار و پایبند به انتقال معلومات است.بنا براین به احتما زیااد عل اساسی ضعف دانش آموزان در "تمیز"را باید ابتدا در برنامه درسی و سپس به آموزش معلم و انتخاب روش ترزیس وی –باتوجه به برنامه درسی طراحی شده-باید دانست . وضعیت ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در ایران به دنبال مشکلات روشی تدریس معلمان،معلول ضعف در نظام آموزشی و برنامه ریزی درسی ایران و عدم درک درست از تعلیم و تربیت است.یعنی امتحان مداری نیز مکمل چنین جهت گیری هایی است.هرجایی که امتحان مداری باشد جاییبرای خلاقیت نیست.

 

4-   مشخصه های آموزشی در سه کشور آلمان،ژاپن و امریکا: مشخصه و صفت بارز آموزش در آلمان ، توسعه روشهای پیشرفته است.در ژاپن معلمان فعالیت کمتری دارند و به دانش آموزان اجازه می دهند که رووشهای حل مسائل را خودشان کشف کنند.صفت بارز آموزشی در ژاپن حل مسئله سازمان یافته است. درامریکا محتوا به طور کلی مناسب نیست و سطح محتوای آموزش، کمتر پیشرفته است و نسبت به دو کشور دیگر ،منطق و استدلال ریاضی ،کمتری دنبال میشود.معلمان مفاهیم را تعریف می کنند و روش های حل مسائل خاص را نشان می دهند.سپس دانش آموزان میخواهند که تعاریف را حفظ و روشها را تمرین کنند.صفت بارز آموزش در امریکا یادگیری واژه ها و تمرین روشها است.[ به نظرم خیلی شبیه نظام آموزشی حاک در ایران باشد]

 

الگوهای تدریس در سه کشورآلمان ،ژاپن و امریکا:

الگوی آلمان:

1-    مرور مطالب قبلی

2-    بیان موضوع مسائل مربوط به جلسه

3-    تبیین روش های حل مسئله

4-    تمرین کردن

الگوی ژاپن :

1-    مرور درس گذشته

2-    بیان مسئله مربوط به جلسه

3-    فعالیت فردی یا گروهی دانش آموزان

4-    بحث درباره راه حلها

5-    تاکیر بر نکات مهم درس و جمع بندی آنها

الگوی ایالات متحده:

1-    مرور مطالب قبلی

2-    نشان دادن چگونگی حل مسئله مربوط به آن جلسه

3-    تمرین کردن

4-    تصحیح تمرین کلاسی و ارئه تکالیف

در تحلیل کلی که پژوهشگران فوق ارئه دادن اند می توان دریافت .آنچه علت اساسی تفاوت در نتایج تمیز حاصل گردیده است. به مقوله آموزش ارتباط دارد و اشاره کرده اند که آموزش یک فعالیت فرهنگی است که در هر کشور متکی بر مجموعه نسبتا کوچک پنهانی از عقاید اساسی درباره ماهیت موضوع و چگونگی یادگیری دانش آموزش آموزان و نقش معلم که باید در کلاس بازی کند می باشد . لذا رویکرد اصلاح آموزش هر سه کشور با هم فرق می کند... .

سرکار خانم آرائی(1382)در مطالعه تطبیقی آموزش و پرورش ایران و ژاپن ضعف های یر را در خصوص آموزش و پرورش ایران بیان داشته است.این نکات به نوعی در عدم پویایی آموزش و پرورش به ویژه فرایند یاددهی یادگری نقش دارد.

1-    استفاده از امکانات ئسایل و تجیزات آموزش بسیار محدود است.

2-    فقدان برنامه درسی ملی مصوب به نوبه خود مسائل را در کارکرد مدارس،کتابهای درسی ،ارزشیابی آموزش ،موارد آموزشی ،نقش معلم و روشهای یادگیری به همراه آورده است.

3-    عدم مشارکت لازم میان خانواده و مدارس

4-    عدم جایگاه و منزلت اجتماعی معلم در جامعه

5-    مناسب نبودن دوره آموزشی برای معلمین

6-    حقوف ناکافی معلمان

7-    عدم اختیارات معلم در برنامه های درسی

8-    عدم ارزشیابی جامع از کار معلم

9-    عدم تبیین ارزشیابی تحصیلی نوین

10-                       عدم ارتباط شیو های تدرسی معلمان با استعدا ها ئ نیازهای فردی و تفاتهای دانش آموزان

11-                       محدود شدن یادگیری دانش آموزان در حد محفوظات

12-                       عدم فرهنگ کارهای گروهی در دانش آموزان

13-                       عدم محوریت دانش آموزان در برنامه ها و فعالیتا

14-                       عدم ارتباط برنامه های آموزشی با محیط زندگی

15-                       عدم وجود امکانات ورزشی و تفریحی ، وسایل کمک آموزشی و تکنولوژی در مدارس

16-                       حاکمیت کتاب محموری

17-                       پایین بودن مدرک نحصیلی

18-                       عدم توجه جدی دولت به جایگاه معلم

19-                       تاثیرپذیری اطلاحا در آموزش و پرورش بر اساس تحول سیاسی

حسینی(1382) در بررسی تاثیر برنامه آموزشی خلاقیت در دانش ، نگرشی و مهارتهای تدریس معلمان نتیجه رسیده است که همه معلمان به تغییرات دوره اشاره دارشتند و در عین حال برای اجرای کامل آن به موانع زیر ذکر کرده اند:خروج از معلم محوری، استفاده از ارزشیابی کیفی، بهره برداری از روش های اکتشافی و .. .

شریفان در بررسی تطبیقی نظام ازشابی پیشرفت تحصیلی در ایران و هشت کشور جهان بیان داشته است که  بین نظام ارزشابی تحصیلی ایران به عنوان یک عنصر از برنامه درسی و سایر عناصر همسویی و همخوانی لازم وجود ندارد.همین علت باعث شده ایت که بسیاری از اهداف برنامه های آموزش و پرورش آماده کشور ما، نتیجه ای مطلوب نرسد.

دومین نکته:این بوده است که در کشورهای نظام آموزشی برتر مثل آلمان،کانادا،ژاپن ،فرانه سو کره،برنامهآموزشی حرف ای بر اساس ویژگی های اجتماعی اقصادی ،سیاسی و نوع حکومت تنظیم می شود.در صورتیکه در کشور  ما در این زمینه نیاز سنجی واقعی صورت نمی پذیرد.

سومین نکته اینکه در کشورهای دیگر بر آموزش مهارتهای پای تاکید می شود در صورتیکه در کشور نا اهداف متعدد و متنوعی وجود دارد.

چهارمین نکته اینکه هدف ارزشیابی تحصیلی در کشورهای دیگر با رویکرد برنامه است و با برنامه درسی همسو میباشد.ولی در کشور ما هف، همسو با برنامه درسی نیست و بیشتر هدف از ارزشیابی،دادن یک نمره و مقایسه دانش آموزان است.

نکته پنجم: ارزشیابی ورودی ،تکوینی و پایانی به طور هماهنگ، در کشورهای دیگر،مورد مطالعه قرار می گیرد.درصورتیکه در کشور مااین موضوع از روند منطقی برخوردار نیست.

نکته ششم:در کشورهای دیگر از انواع ارزشیابی پیشرفت تحصیلی استفاده می شود :آزمونهای معلم ساخته،آزمونهای استاندارد شده،کوئیز،خود ارزشیابی،فعالیتهای کلاسی درس،مشاهده رفتار ،ثبیت وقایع و پرسشهای انتقدی را بکار می برند.اما در کشور ما [فقط از ] آزمونهای معلم ساخته استفاده میشود.

نکته هفتم: نظارت و کنترل در این کشورها بر امر ارزشیابی است. در کشور ما اصلا چنین عمل نم یشود.در کشور ما نظارت بر ارزشیابی حکم آیین نامه دارد.نکته بعدی اینکه در کشور ما به هنگام طرح سوالات امتحانات ، سطح و توانایی دانش آموزان در نظر گرفته نمی شود.

نکته هشتم اینکه در کشورهای مورد مطالعه پرونده جامع تحصیلی تنظیم میکند . از طریق خود ارزیابی و بازتاب فردی و گروهی خود را مطالعه قرار می دهند.ولی در کشور ما اینگونه نیست.در جمع بندییافته ها ی پژوهشی ،ایشان اظهار داشتند که وضعیت کشور ایران در ارزشیابی تحصیلی در مقایسه با کشورهای دیگر از ضعف های قابل تجهی برخوردار است.و قطعا مانع بکارگیری مطلوب روشهای تدریس فعال می باشد.

دادستان (1382) در بررسی توان ذهنی و درک دانش آموزان دوره ابتدایی [کشور ایران]به منظور تعیین استانداردهای آموزشی به این نتیجه رسیده است که شکل گیری پاره ای از مفاهیم (منطق،روابط،نگهداری های ذهنی مقدار ماده،وزن و عدد و همچنین مفهوم مرگ) به طور تقریبی مانندکشورهای دیگر جهان است.ولی در قلمرو عملیات طبقه بندی،ساخته شدن مختصات فضا و زمان و مفاهیم اخلاقی تا پایان مرز سنی نسبت به استاندارد جهان (یعنی 10تا12)در سطح پایینتری قرار داریم.ایشان در نتیجه گیری اعلام داده است که اکثر معلمان در تمامی پایه های تحصیلی و در همه دروس ، برعدم تناسب محتوای کتابهای درسی با سطح تواناییهای شناختی دانش آموزان صحه گذاشته اند.به عبارت دیگر عدم تناسب محتوا،عاملی است که فرایند یاددهی-یادگیری ،به درستی صورت نمی گیرد.در نتیجه دانش آموزان به استادندارد درک شناختی نرسیده اند[ و دانش آنها به مرحله ی بکارگیری در زندگی فردی نمی رسد.اینگونه است که دانش آموزان ایرانی از مهارت کمتری برخوردار هستند.چراکه سطح اطلاعات انها در همان مرحله اول باقی مانده و به حیطه شناختی دخول نیافته است]

 

حسین زاده(1382) در بررسی آسیب شناسی نظام ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموز جمهوری اسلامی ایران به این نتیجه رسیده است که:

1-    شیوه های ارزشیابی با اهداف تعلیم و تربیت در دوره های مختلف تحصیلی انطباق ندارد.

2-    دانش آموزان با اهداف آشنا نیستند.

3-   ارزشیابی فرصت مناسب را جهن خود ارزیابی فراهم نمیکند .

4-   در ارزشیابی به مهرتهای عملی دانش آموزان توجه کافی نمی شود.

5-   در ارزشابی تکوینی و پایانی منحصرا به محفوظات دانش آموزان توجه می شود و مانع بروز خلاقیت ،ابتکار،روحیه تفکر و تحقیق در دانش آموزان می گردد.

6-   در فرایند یاددهی –یادگری ارزشیابی تکوینی به نحو شایسته ای توسط معلمان اجرا نمی گردد.

7-   بن تفاوتهای فردی دانش آموزان در ارزشیابی ها کمتر توجه میشود.