معلم میسوزد تا بسازد / محمدرضا صفا

moalemane وبلاگی برای پایه های اول تا ششم دبستان

 
طرح درس و گزارش کار علوم تجربی- پایه چهارم ابتدایی -ساختمان بدن موجودات زنده-
نویسنده : moalemane - ساعت ٢:٥٩ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۳٠ تیر ۱۳۸٩
 

مطا لب جانبی:

موجودات زنده به دو گروه تقسیم می شوند:گیاهان مانند درخت گل و...

وجانوران مانند اسب وخرچنگ و...

ویژگی موجودات زنده 1- حرکت می کنند 2-غذا می خورند3-رشد می کنند4-تولید مثل می کنند.

اما موجودات غیر زنده مانند سنگ ،چوب و...ویژگی های ذکر شده را ندارند.


بسمه تعالی

مرکز تربیت معلم شهیدرجایی سمنان

موضوع:ساختمان بدن موجودات زنده

( طرح درس و گزارش کار علوم تجربی- پایه چهارم ابتدایی - صفحات:2تا7 )

دانشجویان:

 حسن سالاری، هادی نوروزی

استاد مربوطه:

سرکار خانم میرسید

 

 

 

 

 

 

1389

 

مطا لب جانبی:

موجودات زنده به دو گروه تقسیم می شوند:گیاهان مانند درخت گل و...

وجانوران مانند اسب وخرچنگ و...

ویژگی موجودات زنده 1- حرکت می کنند 2-غذا می خورند3-رشد می کنند4-تولید مثل می کنند.

اما موجودات غیر زنده مانند سنگ ،چوب و...ویژگی های ذکر شده را ندارند.

پس تفاوت اصلی موجودات زنده با موجودات غیر زنده در حرکت ،رشد،تولید مثل وتغذیه می باشد.

سلول:

تمام جانوران اعم از کوچک از یک یا تعداد زیادی سلول ساخته شده اند.سلول ها کوچکترین جزءزنده ی هر موجود زنده اند وجانوران بزرگ از قبیل فیل واسب از میلیارد ها سلول تشکیل شده اند وبعضی از جانوران که با چشم دیده نمی شوندمانند امیب واوگلنا و...تنها از یک سلول ساخته شده اند.

ساختمان سلول:

سلولها بسیار کوچک هستند وباچشم وذره بین معمولی دیده نمی شوند . برای دیدن سلول باید از ذربینهای خیلی قوی، دستگاهی به نام میکروسکوپ استفاده کرد که میتواند چیزهارابه اندازه ی 1000×بزرگ می کند

هرسلول ازسه بخش اصلی تشکیل شده است :

1)پوشش اطراف سلول (غشاءسلولی)

2)هسته(فرمانده سلول)

3)سیتوپلاسم

غشاء سلول:هرسلول به وسیله ی پوشش نازکی بنام غشاء سلول (پوشش)احاطه شده است ،غشاءسلولی آنچه را که به سلول داخل وازآن خارج میشودکنترل می کند(این مواد ممکن است غذا،اکسیژن،آب و...باشد)

سیتوپلاسم:ماده ای ژله مانندوشبیه سفیده ی تخم مرغ است ومعمولا بی رنگ است(ممکن است بعضی ازسیتوپلاسم هادارای رنگ خاص مشخصی می باشند)،بسیاری ازفعالیت های مهم حیاتی درسیتوپلاسم انجام میگیرد،غالبا دانه های ریزویا رشته هایی درسیتوپلاسم دیده میشود،هسته درداخل سیتوپلاسم است.

هسته:هسته دروسط ویادرلبه ی سلول قرار گرفته،هسته به وسیله ی پوششی به نام پوشش هسته(غشاءهسته)احاطه شده است،هسته فعالیت هاواعمال راهدایت وکنترل میکند

شکل واندازه ی سلول:

همه ی سلول ها به یکدیگرشبیه نیستند دارای شکل واندازه های متفاوتی هستندواین تفاوت امکان انجام کاریا فعالیت ویژه ای را برای هر سلول به وجودمی آوردو حتی ممکن است جنس آنها هم با هم متفاوت باشدکه این تفاوت هارابه چهارنوع اصلی تقسیم کرده است

1)سلول های پیوندی(استخوانی،خونی و...)

2)سلول های ماهیچه ای

3)سلول های عصبی

4)سلول های پوستی (پوششی)

سلول عصبی :سلول های عصبی دارای اندازه و شکلهای مختلفی هستند اما همگی آنها برای انتقال پیلم های عصبی که تحریکهای عصبی نامیده میشوند هستند

دستگاه عصبی فکر کردن ،یادگیری و حافظه را کنترل میکند

سلول ماهیچه ای :بیش از 400عضله ی مختلف در بدن انسان وجود دارد،وظیفه ی این عضلات ایحاد حرکت میباشد

عضلات هم خودشان حرکت میکنن و هم باعث ایجاد حرکت های مختلف در بدن میشوند

عضلات بدن فقط از یک طریق آن هی از طریق سفت شدن و منقبض شدن کار میکنند

سلول استخوانی :بیش از 200 قطعه استخوان در اسکلت انسان وجود دارد ، کار این استخوان ها  این است که:

1)      بدن را راست نگه میدارد و به بدن شکل میدهد

     2 )استخوان از اندامهای ظریف بدن محافظت میکند

*فرق سلول گیاهی با سلول جانوری : گیاهان نیز سلول های گوناگونی دارند مثلا" روی برگ ها از سلول های نازک و پهن تشکیل شده است  و   سلول هلی مستطیلی شکل درون برگ ها را پر میکند

اما تفاوت سلول گیاهی با سلول جانوری در این است که :

1)  سلول های گیاهی دانه های سبزینه دار (کلروپلاست)دارند ولی سلئل های جانوری ندارند.      

2)      سلو لهای گیاهی دارای کیسه ای برای ذخیره سازی مواد (واکوئل)دارند اما سلول های جانوری آن را ندارند

3)سلول های  گیاهی  دیواره ی سلولی دارند اما سلول های جانوری آن را ندارند.

 

تقسیم سلول:

سلولها از غذایی که وارد انها می شود استفاده می کنند وبزرگ می شوند.سلول ها هم می توانند تقسیم شوند وسلول های جدیدی را به وجود اورندسلول های جدید هم رشد می کنند وتقسیم می شوند واین کاردرتمام عمر ادامه می یابد.این نوعی تولید مثل است که دران ابتدا هسته به دو قسمت تقسیم می شود سپس هر یک از قسمت ها به دو طرف سلول می روند.انگاه سلول در قسمت میانی باریک وبه دو طرف کشیده می شود به طوری که دوسلول جدیدتشکیل می شود .(شکل صفحه ی 7 کتاب درسی)

سوالات فراگیران :

1-ایا چوب هم موجود زنده است واز سلول تشکیل شده؟

2-سلول ها چه جوری غذا می خورند؟

3-ایا ماشین ها که حرکت می کنند موجود زنده اند وازسلول تشکیل شده اند ؟

4-موجودات غیر زنده از چه چیزی تشکیل شده اند؟

5- سلول چه شکلی است؟

6- اگر بدن موجودات زنده از این همه سلول تشکیل شده پس چرا انها را نمی بینیم ؟در کجاهستند؟

7-ایا شکل صفحه 2شکل دیوار اجری است؟

8-ایا پیاز که ازمایش کردید موجود زنده است که سلول دارد؟

سوالات معلم

1-                فرق موجودات زنده مانند انسان و حیوان با موجودات غیر زنده در چیست؟

2-                می دانید میکروسکوپ چیست؟ و چکار میکند؟

3-                از شکلهای صفحه 2 و 5 چه می فهمید؟

4-                تصاویر صفحه 6 را نگاه کنید و بگویید چه تفاوتها و شباهتهایی دارند؟

5-                این همه سلول که در بدن ما وجود دارد کجا هستند، آیا کار این سلولها یکی است؟ شکل آنها چه طورمی باشد؟

6-                چرا رنگ برگ سبز میباشد؟

7-                تولید مثل سلولها چطور است؟

8-                فرق سلول گیاهی با جانوری در چیست؟ آیا سلولها هم رشد می کنند؟

 

وسایل کمک آموزشی فصل اول

1-                میکروسکوپ

2-                نمونه (پیازو با توجه به شرایط کلاس خون گیری کردند از یک دانش آموز داوطلب)

3-    کارد یا چاقو

4-    تخم مرغ

5-    یک ظرف (بشر)

گزارش کار و روش تدریس فصل اول ( صفحات 2 الی 7 )

 

بعداز وارد شدن به کلاس با نام و یاد خدا شروع می کنیم وبعد از  سلام و احوال پرسی کردن ، حضور و غیاب را انجام داده و برای ورود به درس سوالاتی از فراگیران برای تمرکز بخشی میپرسیم مانند : بچه ها الان چه درسی داریم؟ ، چه کسی میتونه بگه از علوم سالهای قبل چی یاد گرفتین؟

و بعد یک دید کلی از علوم را بیان میکنیم.

قابل ذکر است با توجه به درس که فصل اول و شروع سال تحصیلی می باشد سعی شود جلسه اول درس داده نشود و صرفاً اختصاص داده شود به آشنایی.

برای ورود به درس می گوییم صفحه 2 را باز کنید و به شکل نگاه کنید، چه چیزی از تصویر می فهمید؟

*در صورت فهمیدن دانش آموز را تشویق کرده اما توضیح اضافی نمی دهیم اما در صورت متوجه نشدن می گوییم درس را گوش کنید تا خودتان بفهمید که این شکل چه شکلی است .

درسمان در رابطه با ساختمان بدن موجودات زنده است یعنی می خواهیم بدانیم بدن موجودات زنده از چه چیزی تشکیل شده است

*فرق موجودات زنده مانند (انسان، حیوان، گیاهان) با موجودات غیر زنده مانند( سنگ، چوب و...) در چیست؟ و ویژگیهای متفاوت موجودات زنده و غیر زنده را بیان می کنیم با مثالهای ساختن خانه و کندوی زنبور عسل و بعد تعریف سلول را بیان می کنیم .

*تعریف سلول را در تخته سیاه نوشته و می پرسیم فهمیدید سلول چیست؟

سپس شکل و ساختمان سلول را با انجام یک آزمایش نمادین (آزمایش کنید صفحه 6 کتاب) نشان می دهیم به این صورت که تخم مرغ را در ظرف یا بشر شکسته و قسمتهای تخم مرغ را با سلول مقایسه می کنیم به این صورت که پوسته سفید آن را به پوشش اطراف سلول (غشاء) تشبیه کرده، قسمت ژله ای و سفید آن را به سیتوپلاسم سلول تشبیه کرده و زرده تخم مرغ را به هسته سلول (فرمانده سلول) تشبیه می کنیم .

*در اینجا به طور خیلی خلاصه کار غشاء و سیتوپلاسم و هسته را بیان می کنیم .

 

*بهتر است برای درک قسمتهای سلول لغات معادل برای آنها ذکر کنیم مثلاً :

غشاء = پوشش دور سلول    سیتوپلاسم = ماده پر کننده بین هسته و غشاء

سپس به  آزمایش صفحه 5 برگشته و آنرا انجام میدهیم ، کمی از میکروسکوپ توضیح می دهیم و شیوه استفاده آن را بیان می کنیم .

شیوه انجام آزمایش

پیاز را با کارد خرد کرده و لایه ای نازک از آن جدا می کنیم و آن را روی تیغه شیشه ای (لام) قرار داده و قطره آبی روی آن می ریزیم ، لام را زیر میکروسکوپ قرار داده و از بچه ها می خواهیم که شکل دیده شده در میکروسکوپ را نقاشی کنند.

*اگر امکان داشته باشد برای استفاده از میکروسکوپ و برای جذاب کردن مطلب دانش اموزان را به ازمایشگاه می بریم .

شکل کشیده شده توسط  دانش اموزان را به طور همان شکل صفحه ی 5 در تخته کشیده و قسمت های مختلف سلول را دران نشان می دهیم .

برای مشخص کردن شکل واندازه ی سلولها ازانها می خواهیم اشکال صفحه ی 6 که انواع سلول ها است نگاه کرده وتفاوت وشباهت شان را بیان کنند.که شباهتهای اصلی همان داشتن هسته ،غشا وسیتوپلاسم است را بیان کرده وبرای تفاوت توضیح مختصری در رابطه با کار ،شکل واندازه بیان می کنیم.

سپس مثال هایی از سلول های گیاهی را زده وتفاوت انرا با سلول های جانوری بیان می کنیم.سپس شیوه ی تقسیم سلولی ازراه تقسیم شدن را درتخته کشیده وتوضیح می دهیم .

*لازم به ذکر است که این تدریس به یادگیری ووقت کلاس بستگی داردکه در صورت نبودن وقت می توان درس را در ابتدا ی تفاوت های سلول های گیاهی با جانوری به اتمام رسانده ویک جمع بندی می کنیم. واگر موقعیت اجازه نداد استفاده از میکروسکوپ را برای جلسه ی بعد بگذاریم

در مرحله ی اخرتدریس بعد از جمع بندی چند سوال از دانش اموزان برای تثبیت کمو بیش یادگیری کرده وازانها می خواهیم هر سوالی دارند بیان کنند ویک بار ازروی درس بخوانند.برای جلسه ی بعدی ازانها می خواهیم که جدول صفحه ی3 وصفحه ی 6 را که مختص عکس ها است انجام داده ومتذکر می شویم که درس را برای جلسه اینده ارزیابی میکنیم.  

دوستان گرامی سلام.

مجموعه طرح درسهای علوم ارئه شده در این وبلاگ متعلق به دانشجویان مقطع کاردانی مرکز تربیت معلم سمنان میباشد؛ لذا از تمامی استفاده کنندگان از این مطالب در خواست میگردد حقوق معنوی این دانشجویان را محترم بشمارند. بدیهی است استفاده از مطالب فقط و فقط با ذکر منبع ( وبلاگ و نویسنده مطالب) آزاد می باشد.

Moalemane.persianblog.ir