بسیاری از آموزگاران در کنار آموزش کتب درسی و اجرای دستورالعمل های وزارتی، فعالیت های اختصاصی  برای پرورش خلاقیت و ابعاد شخصیتی دانش آموزان،طرح های مختلفی را در کلاس درس به اجرا درمی آورند. این طرح ها را می توان به صورت کلی به سه حیطه تقسیم بندی کرد.

الف ) حیطه شناختی :در این گروه، معلم سعی می کند شناخت دانش آموزان را در زمینه خود، خالق و جهان هستی شکل دهد و به


بسیاری از آموزگاران در کنار آموزش کتب درسی و اجرای دستورالعمل های وزارتی، فعالیت های اختصاصی  برای پرورش خلاقیت و ابعاد شخصیتی دانش آموزان،طرح های مختلفی را در کلاس درس به اجرا درمی آورند. این طرح ها را می توان به صورت کلی به سه حیطه تقسیم بندی کرد.

الف ) حیطه شناختی :در این گروه، معلم سعی می کند شناخت دانش آموزان را در زمینه خود، خالق و جهان هستی شکل دهد و به او کمک کند تا یک انسان اخلاق مدار باشد.

ب ) حیطه مهارتی : آموزگار سعی دارد توانمندی ها و استعدادهای دانش آموزان را شناسایی کرده و راه های رسیدن به آن را در مقابلش ترسیم نماید. در این حیطه معلم تلاش دارد تا یک مهارت را به دانش آموزان فرا دهد.

پ ) حیطه عاطفی : در این حیطه ، آموزگار به دنبال کشف علایق دانش آموزان و شکوفا کردن آنها است.

در ادامه به عنوان نمونه به چند مورد از فعالیت ها اشاره می کنم:

همیشه آموزگاران و مربیان پرورشی در مناسبت های مختلف سال، برنامه هایی را پیش بینی می کنند که از آن جمله می توان به طرح هایی مانند نقاشان انقلاب ( نقاشی فردی و گروهی با موضوع انقلاب اسلامی ) ، جشنواره عید نوروز ( برپایی سفره هفت سین و جشن عید ) ، کودکان عاشورایی ( مدیحه سرایی و آشنایی با علل قیام امام حسین (ع) و نقش کودکان در عاشورا ) و همچنین گرامی داشت یاد ائمه معصومین در زمان های ولادت ووفات ایشان را نام برد.

برخی از طرح ها نیز به فراخور شرایط کلاس و محیط آموزشی ( از نظر سطح فرهنگی اولیا و منطقه آموزشی ) از سوی معلم در نظر گرفته و اجرا می شوند. به عنوان مثال :

پاسداشت زبان و آداب محلی : چندین سال پیش در محل زندگی ام گروهی متشکل از جوانان و نوجوانان گرد هم آمدند و تصمیم گرفتند که در زمینه پاسداشت زبان و آداب محلی فعالیت کنند که حاصل  آن شد هفت جلد کتاب «سرخه شناسی» ! و انتشار بیش از بیست شماره از «نشریه سورجان سلام» که آخری به زبان سرخه ای نگاشته می شود. این ایده را می توان در زمینه جمع آوری اشعار ، غذاها و آداب و رسوم بومی و محلی به اجرا در آورد.

هر دانش آموز یک شهید : به پاس قدردانی از شهیدان و آشنایی دانش آموزان به شهدا، می توان از دانش آموزان خواست تا به صورت گروهی و فردی در مورد شهدای محل زندگی و یا خانواده خود تحقیق کنند و نتیجه به کلاس ارائه دهند.

المپیاد ورزشی درون مدرسه ای : انجام رقابت سالم در بین دانش آموزان در زمینه ورزشی ، همیشه باعث شور و نشاط در بین دانش آموزان می شود. در این زمینه سعی کنیم فعالیت های « تیم محور» را بیشتر مدنظر قرار دهیم.

علم و زندگی : یکی از مشکلاتی که آموزش و پرورش ایران را به چالش می کشد، جدایی علم از زندگیست. آموزگار باید لزوم آموختن را به دانش آموزان فرادهد تا دانش آموزان نسبت به یادگیری علاقمند شوند. معلم می تواند فواید علم و کاربرد آن در زندگی را از طریق روش بارش مغزی در کلاس بیان کند و بعد از آن دانش آموزان را به این نتیجه برساند که « انسانی که علم داشته باشد در زمینه های اخلاقی و مادی نسبت به دیگران موفق تر است. »

بازدید از مشاغل کوچک : یکی دیگر از راه های برقراری رابطه میان علم و زندگی بازدید از مشاغل کوچک است. مشاغلی مانند گلیم بافی، کیف دوزی ، مکانیکی ، کشاورزی ، نانوایی، آشپزی ، فروشگاه مواد غذایی ، ادارت دولتی و خصوصی و ... است. اگر شرایط برای بازدید مهیا نبود می توان از صاحبان تخصص را به کلاس دعوت کرد.

شهروند کوچک : آشنایی دانش آموزان به قوانین شهری و تشویق برای رعایت این قوانین. از ایستاده در صف نان تا مواردی همچون نریختن زباله در شهر، عبور از خط عابر پیاده، آداب معاشرت با خانواده و دیگران، آشنایی با ارگان های دولتی و...

اصلاح الگوی مصرف : درست و بهینه مصرف کردن در حامل های انرژی و مواد خوراکی. یک مثالی که خودم برای دانش آموزان میزنم این است که اگر هر روز هر ایرانی یک دانه برنج را هدر بدهد هر روز بیش از هفتاد میلیون دانه برنج دور انداخته می شود. این عدد را در365 روز سال ضرب کنید. حاصل می شود 25550000000 عدد دانه برنج!

اصول صحیح نشستن ، صحیح راه رفتن و صحیح قلم دست گرفتن: یکی از مشکلاتی که دانش آموزان با آن درگیر هستند رعایت نکردن این اصول است. معلم می تواند از طریق نمایش تصاویرو انجام بازی و تمرین های مختلف این آسیب را پیشگیری و حتی درمان کند.

حافظان قرآن و حدیث : حفظ سوره های کوچک قرآن و احادیث ( که می تواند به صورت موضوعی باشد)

قاریان نور : تلاوت روزانه قرآن در منزل و یا کلاس درس .این طرح را به شکل های گوناگون می توان به اجرا در آورد. به عنوان مثال : هر روز یکی از دانش آموزان یکی از آیات قرآن را (که از لحاظ معنایی دوست دارد ) در کلاس بخواند. می توان زیباترین آیات را که به انتخاب اکثریت رسیده در جای مخصوص در کلاس درس نصب کرد و یا به صورت کتابچه تحریر نمود.

نویسندگان کتاب : هریک از دانش آموزان علاقمند، داستان کوتاهی در دفترچه واحد بنویسند. این کتاب می تواند به صورت رمان نیز نوشته شود به این صورت که معلم یک موضوع را انتخاب می کند و دانش آموزان فصل های این رمان را می نویسند.

فضاهای مجازی ، آسیب ها و فرصت ها : بسیار لازم است که آموزگار ابتدا خودش با فضای مجازی آشنایی داشته باشد و سپس دانش آموزان را به آسیب ها و فرصت های آن آشناسازد. آسبیها و فرصت ها بسیار گسترده هستند اما به چند نمونه اشاره میکنم:

  • آسیب ها: انتشار عکس ها و فیلم های خصوصی، مشاهده تصاویر و فیلم های نامناسب، رواج مدهای نابهنجار، دوستی های مجازی با افرادی که شناختی نسبت به آنها وجود ندارد، تغییر سبک زندگی و...
  • فرصت ها : مطالعات علمی، ارسال نامه های الکترونیک، روابط اجتماعی با دیگران، کسب درآمد اینترنتی و...

آموزگار می تواند در زمینه کار با گوشی همراه، حضور در شبکه های مجازی، استفاده از رایانه و سایت های اینترنتی، فرهنگسازی نماید.

 

خوانندگان کتاب : شاید یکی از بهترین روش ها برای ایجاد علاقه در مطالعه در دانش آموزان این باشد که خود معلم به مطالعه و کتابخوانی علاقه مند باشد  و این علاقه را به دانش آموزان نشان دهد. معلم می تواند در زنگ انشا برای دانش آموزان کتاب (داستان، طنز، شعر طنز و کلاسیک ، روزنامه های ورزشی و علمی و... ) بخواند. همچنین دانش آموزان نیز کتاب مورد علاقه خود را در ساعت انشا و برای دیگران بخوانند. برپایی مسابقات کتابخوانی، برپایی نمایشگاه کتاب، تهیه کتابخانه کلاسی ، معرفی کتاب های زیبا و خوانش آنها در کلاس، اهدای کتاب به عنوان جایزه و... از مواردیست که آموزگار می تواند در کلاس از آنها استفاده کند.

این نگارش، مختصری از فعالیت هایست که معلمان عزیز در کلاس های درس خود انجام می دهند. نظرات شما می تواند این مختصر را کامل کند.

پیروز باشید.

محمدرضا صفا؛ کارشناسی آموزش و پرورش ابتدایی