سلام خدمت همکاران گرامی

با توجه به اینکه سابقه ی تدریس در مناطق عشایری و کلاسهای چندپایه و مختلط را دارم تصمیم گرفتم برخی از مسائل و مشکلات مربوط به این آموزگاران گرامی رو به همراه راهکارهایی جهت رفع آن بیان کنم. به امید اینکه مسئولین گرامی اقدامات شایسته ای راجع به رفع این مشکلات انجام دهند.

با تشکر - محمدرضا صفا ( آموزگار دبستان سلمان فارسی - افتر )

  • ·         مسایل و مشکلات کلاسهای چندپایه در مناطق عشایری

 

کمبود وقت: یکی از اصلی ترین مشکلات معلمان کلاس های چندپایه کمبود وقت و مدیریت زمان است. حجم بالای کتب ، فقر فرهنگی و ضعف علمی دانش آموزان در کنار تقسیم زمان 45 دقیقه ای کلاس به دو و گاها شش پایه تحصیلی یک چالش بزرگ برای معلمان کلاس های چندپایه است. این درحالی است که برنامه های آموزشی و پرورشی مختلفی از سوی آموزش و پرورش مناطق برای مدارس ارسال می گردد که اجرای آنها در مدارس عشایری و مخصوصا کلاس های چندپایه به دلیل کمبود زمان ، فقر مادی و علمی خانواده ها و کمبود امکانات مادی این مدارس بسیار مشکل می باشد.

 

 فقدان تجهیزات آموزشی: اثرات استفاده از تجهیزات 


آموزشی و کمک آموزشی در تعمیق یادگیری بر کسی پوشیده نیست.  اما متاسفانه کلاس های چندپایه و به طور کلی مناطق عشایری به دو دلیل فاقد آن هستند :

 1- پایین بودن سرانه دانش آموزی 

2- در اولویت قرار نداشتن مدارس چند پایه در هنگام توزیع وسایل آموزشی رایگان از جانب اداره .

 

کمبود اطلاعات و تجارب معلمان کلاس های چند پایه: از آنجا که نحوه سازماندهی معلمان بر اساس امتیاز صورت می گرد اکثر معلمانی که تازه وارد سیستم آموزشی شده اند وارد کلاسهای چندپایه می گردند. این وضعیت برای سرباز معلمان و ... نیز صادق است. جدای از این مسئله در سیستم آموزشی دانشگاه تربیت معلم واحدی برای آموزش مهارتهای کلاسهای چندپایه گنجانده نشده است؛ از این رو اغلب معلمان کلاسهای چندپایه از اطلاعات و تجارب کمتری بهره مند هستند.

 

ضعف بنیه علمی دانش آموزان : با توجه به مواردی که ذکر شد و همچنین بی توجهی والدین نسبت به تحصیل فرزندان و کمبود منابع یادگیری خارج از مدرسه ( نظیر کتابخانه، پژوهشگاه ، کانون ها و مراکز آموزشی ، اینترنت و ... ) و کمک به پدر و مادر در امر معیشت و ... سبب شده است که این دانش آموزان از بنیه علمی قوی برخوردار نباشند.

مختلط بودن و تفاوت سنی دانش آموزان: جدی ترین و بازهم جدی ترین مشکل کلاس های چندپایه تفاوت سنی دانش آموزان و به ویژه مختلط بودن این گونه کلاس ها می باشد. معلمان در این کلاس ها بارها و بارها شاهد زورگویی ها ، حسادت ها و تضییع حقوق دانش آموزان کم سن و سال در مقابل دانش آموزان پایه های بالاتر بوده اند. معلم در حین تدریس ناگزیر است به دانش آموزان پایه های اول تا سوم با لطافت و مهربانی بیشتری سخن بگوید و انتظارات خود را در حد سن آنها پایین بیاورد. این موضوع یکی از مواردی است که سبب حساسیت ها و حسادت های دانش آموزان پایه های بالاتر می گردد. یکی دیگر از چالشهای مهم در این زمینه تفاوت های بلوغی دانش آموزان است. این مسئله آنگاه از اهمیت بیشتری برخوردار می شود که کلاس مختلط باشد. چراکه سن بلوغ در دختران عشایری کمتر از 9 سال است . این درحالی است که پسران در دوران کودکی خویش به سرمی برند.

حمایت مالی از آموزگاران: باوجود اینکه سختی کار معلمان کلاس های چندپایه بسیار بیشتر از سایر معلمان می باشد و اغلب کیلومترها مسیر را برای رسیدن به مدرسه طی طریق می کنند اما دستمزد آنها تفاوتی با سایر معلمان ندارد.

دیگر مشکلات : عدم مشارکت و رسیدگی اولیا ی دانش آموزان در امر تحصیل فرزندان خود،  فقر مالی اولیا ، سنگینی حجم کار مدیر آموزگاران در مدارس دارای کلاس های چند پایه ، سوء تغذیه ، غیبت بیش از حد دانش آموزان ، پایین بودن سرانه دانش آموزی در مدارس چندپایه ، فضای نامناسب آموزشی ، کمبود امکانات بهداشتی  و...

 

  • ·         راهکارهای اجرایی شناسایی بازماندگان از تحصیل و افزایش جذب و تحت پوشش دانش آموزان ابتدایی مناطق محروم :

برگزاری جلسات با اهالی روستا و شناسایی افراد بازمانده از تحصیل

ارائه دروس کاربردی مانند کشاورزی ، دامپروری، بهداشت محیط کار، فنی و حرفه ای و...

 

  • ·         ارسال و بیان روش های برتر تدریس در مدارس عشایری

گروه بندی و تفکیک پایه : در این روش آموزگار کلاس را به دو پایه تقسیم می کند. به پایه اول دروسی مانند انشا، املا،تمرین، بنویسیم و ... که نیاز به توجه مستمر و متسقیم معلم ندارند ارائه می کند و سپس به آموزش پایه دوم می پردازد.

تدریس  کتاب درسی واحد به صورت همزمان به تمام پایه ها: در این روش معلم یک کتاب را در یک ساعت آموزشی مورد توجه دارد. بدین صورت که در یک زنگ کلاسی به تمام پایه ها درس ریاضی می دهد و در ساعت بعدی تمام دانش آموزان انشا می نویسند. این نوع شیوه آموزشی در دروسی مانند انشا، نقاشی، ورزش، بنویسیم ، املا و... کارایی بیشتری دارد.

 

تدریس ماده درسی واحد به صورت همزمان به تمام پایه ها: در این شیوه معلم باید ابتدا مقدماتی را فراهم کند و مثلاً یک درس ریاضی را که ارتباط طولی با دروس پایه های دیگر را دارد انتخاب و همزمان مفاهیم را به صورت عمودی اهداف آن را استخراج می کند وو همزمان در یک جلسه به دانش آموزان پایه های مختلف بدون جداسازی و قرار دادن یک گروه در محوریت و گروه دیگر در غیر محور به دانش آموزان ارائه دهد.

  • ·         راهکارهای اجرایی تقویت کلاس های چندپایه تقویت علمی و مهارتی معلمین آن:

تقویت مراکز تربیت معلم و گنجاندن واحدی با عنوان کلاس های چند پایه در آن

استفاده از معلمان کمکی و ناظران که در تدریس به معلمان کمک کنند

برگزاری کلاس های ضمن خدمت

افزایش حقوق مادی و معنوی معلمان کلاس های چندپایه و عشایری

کمتر کردن واحدهای آموزشی و حجم کتب

گنجاندن دروس ویژه مناطق عشایری

بهره گیری از مشاوران تحصیلی در مناطق عشایری

افزایش سرانه دانش آموزی

  • ·         راه های تشویق معلمان جهت شرکت در جشنواره الگوهای برتر تدریس:

بررسی و داوری طرح های ارسالی از مناطق عشایری در زیر گروهی جداگانه

تجهیز مدارس ( دوربین عکاسی و فیلم برداری، رایانه ، برد هوشمند ، وسایل کمک آموزشی و آزمایشگاهی و...)

جذب همکاری های والدین

  • ·         چگونگی تقویت فرهنگ ایثار و از خودگذشتگی در بین معلمان  مدارس عشایری:

برگزاری جلسات توجیهی برای معلمان و بیان قوانین و مصادیق و ایجاد فرصت های فرهنگ ایثار و از خودگذشتگی، تشویق از طرق مختلف از معلمان ایثارگر مانند نشر در ویژه نامه ها ، سایت ها، صدا و سیما ، تقدیم لوح های سپاس، مدال ایثار، تخصیص امتیاز در سامانه ضمن خدمت، کارت ایثار و ارائه خدمات به دارندگان آن و...

  • ·         معرفی فعالیت های ایثارگرانه معلمین مناطق کمتر توسعه یافته و عشایری:

برگزاری کلاسهای فوق العاده رایگان برای دانش آموزان

شناسایی و معرفی خانواده های بی بضاعت به کمیته امداد

دعوت از عالم دینی برای ارتقای سطح دینی خانواده ها

دعوت و تشویق خیرین مدرسه ساز جهت بازسازی مدرسه و تجهیز آزمایشگاه و کلاس هوشمند

تهیه وسایل آزمایشگاهی از سایر مدارس

تجهیز کتابخانه مدرسه و...

 نویسنده: محمدرضا صفا / کارشناسی آموزش و پرورش ابتدایی