1 - رعایت اهداف آموزشی :

  تکالیف متناسب با طرح درس باشد  ، آفت زیادی حجم کار ، دامنگیر تکالیف نشود ،  تکالیف صرفاً در حیطه ی دانش و محفوظات نباشد .

2- مشخص بودن هدف از ارائه ی تکلیف :

الف) آیا با هدف آماده سازی دانش آموزان تکالیف طراحی می شود ؟ ( تکالیف آماده سازی ) بنابراین نباید آنچنان سخت باشد که دانش آموز را نسبت به درس آینده بدبین سازد .


1 - رعایت اهداف آموزشی : تکالیف متناسب با طرح درس باشد ، آفت زیادی حجم کار ، دامنگیر تکالیف نشود ، تکالیف صرفاً در حیطه ی دانش و محفوظات نباشد . 2- مشخص بودن هدف از ارائه ی تکلیف : الف) آیا با هدف آماده سازی دانش آموزان تکالیف طراحی می شود ؟ ( تکالیف آماده سازی ) بنابراین نباید آنچنان سخت باشد که دانش آموز را نسبت به درس آینده بدبین سازد . ب) آیا به منظور تمرین و تثبیت یادگیری درس توسط دانش آموز می باشد ؟ ( تکالیف تمرینی ) بنابراین نباید حجم آنها آنقدر زیاد باشد که دانش آموز بدون دلیل و صرفاً مکانیکی به انجام آن بپردازد . 3- آگاهی از وقت دانش آموز : در دوره ی دبیرستان و به دلیل تعدد معلمین و عدم ارتباط کافی آنها با یکدیگر ممکن است حجم تکالیف خواسته شده از دانش آموز خارج از توان زمانی آنها باشد ، لذا باید به این مطلب توجه جدی نمود . 4- فراهم آوردن منابع مطالعاتی دانش آموز یکی از بهترین فایده های تکالیف این است که که دانش آموز را نسبت به مطالعه ی موارد بیرون از کتاب درسی تشویق می نماید و می بایست دبیر نسبت به فراهم آوردن منابع اطلاعاتی برای دانش آموز ( از قبیل کتابخانه – بانک CD- بانک مجلات و .... ) برنامه ریزی داشته باشد . 5- سطح دشواری نسبی دبیر در هنگام طرح تکلیف باید توجه نماید که دانش آموزان تمایل چندانی برای تکلیف خیلی آسان ندارند و از طرفی از تکالیف بسیار سخت فرار کرده و قید انجام آن را می زند . تکالیفی برای دانش آموزان مناسب است که در حد دشواری متوسط باشد . 6- طراحی تکالیف متنا سب با سطح علمی هرگروه از دانش آموزان : لازم است جهت هر گروه از دانش آموزان و با توجه به سطح علمی آنها ، تکالیف جداگانه ای تنظیم شود . 7- طراحی تکالیف ، ویژه ی موارد استثنایی : الف) دانش آموزان فوق العاده ضعیف یا کسانی که به علت مشکل خاصی مثلاً مریضی از یک موضوع درس عقب افتاده اند نیاز به انجام تکالیف نسبتاً آسانی دارند تا اعتماد به نفس خود را بازیابند . ب) دانش آموز قوی : این دسته از دانش آموزان ممکن است از انجام تکالیف عادی بهره ای نبرند و به همین دلیل دچار بی میلی شوند و لازم است برای اینان پروژه های ویژه ای تعریف کرد . 8- جذابیت ظاهری تکالیف : طراحی خوب برگه ی تکلیف – مختلف بودن نوع سؤالات اعم از تستی و تشریحی و .... 9- توالی مطالب : تکالیفی که به دانش آموزان داده می شود نباید به قدری جدید باشد که هیچ ارتباطی با مطالب موجود در حافظه ی دانش آموزان نداشته باشد . 10- به روز بودن تکالیف : 11- رعایت تفاوت های فردی ( تفاوت در توانایی ها ) : این نکته را معلمین باید به خاطر داشته باشند که دانش آموزان ضعیف نیاز به انجام تکالیف بیشتری دارند و ضمناً کارشان نیز نیاز به رسیدگی بیشتری دارد . در صورتیکه دانش آموزان قوی تکالیف را در زمان کمتری انجام می دهند و احیاناً این تکالیف فایده ی زیادی را برایشان ندارد و شاید بهتر بود که به انجام پروژه مشغول می شدند . 12- رعایت تفاوت های فردی ( تفاوت در انگیزه ) : دانش آموزان دو دسته اند : الف) عده ای که بخاطر انگیزه های بیرونی ( نمره ، جایزه و ... ) به انجام تکالیف می پردازند و ب ) عده ای که به خاطر ارضای حس کنجکاوی و علاقه مندی ( انگیزه های درونی ) به انجام تکالیف می پردازند . معلمین باید به وضعیت هر دو دسته از دانش آموزان توجه کافی را مبذول دارند و البته تا آنجا که می توانند برای تبدیل انگیزش بیرونی به درونی اقدام نمایند . 13- تفاوت در سبک یادگیری : دانش آموزان از نظر روش یادگیری ویژگی های مختلفی دارند . بعضی ها عادت به انجام تکالیف در صبح زود و بعضی ها در نیمه های شب به انجام تکالیف مشغول می شوند لذا لازم است در طراحی و ارائه ی تکالیف ، ضمن ارائه پیشنهاد زمان مناسب ، دانش آموزان نسبت به نحوه ی انجام آنها راهنمایی شوند . 14- تغییر مقطع : دانش آموزان سال اول دبیرستان نیازمند کمک بیشتری در برنامه ریزی و مراقبت می باشند ، چرا که وارد مقطع جدید شده اند و هنوز با ویژگی ها ، شرایط ، تنوع درسها و غیره آشنایی کافی ندارند . همچنین بسیاری از دانش آموزان ممکن است به دلیلی در مقطع قبلی زیر ساخت های محکمی کسب نکرده باشند ، در این صورت فشار زیاد ، تهدید ، و ارائه ی تکالیف زیاد بیش از آنکه اثر مثبت داشته باشد ، احساس ناکامی و شکست در دوران جدید را برای دانش آموز رقم خواهد زد که جبران آن در سالهای بعد به راحتی ممکن نخواهد بود 15 – توجیه دانش آموزان : هر چقدر دانش اموزان نسبت به نحوه انجام تکلیف ، برنامه ریزی و زمانبندی آن بیشتر توجیه شده باشند ، با میل بیشتری دل به کار می بندند . حتی اگر معلم بتواند از دانش آموزان نظر خواهی کند و به نوعی احساس مشارکت در انتخاب تکلیف را در آنها زنده کند ، نتایج قوی تر خواهد گرفت . 16 – توجیه اولیای دانش آموزان : خانواده در اثر بخشی تکلیف یک رکن اساسی به شمار می‌رود که می‌بایست ضمن فراهم کردن شرایط مناسب برای انجام تکالیف ، از دخالت زیاد در برنامه ریزی و انجام تکالیف بپرهیزد . معلم باید در این زمینه با هماهنگی مدرسه ، نسبت به نحوه توجیه اولیاء اقدام نماید . 17 – اجرای مناسب : چنانکه بتوان تکالیف را در حضور معلم انجام داد ، از نادرست آموزی یا از دست دادن روحیه به خاطر بلد نبودن مساله و عدم راهنمایی جلوگیری می شود ، ضمن اینکه انجام فعالیّت در حضور دیگر دانش آموزان ضمن ایجاد روحیه فعالیت گروهی ، انرژی مضاعفی را به دانش آموزان ترزیق می‌کند . 18 – بازبینی تکالیف : تکالیف حتماً باید مورد بازبینی قرار گیرد ، این اولین مرحله و حداقل کاری است که معلم می‌تواند به نشانه‌ی احترام به فعالیت دانش آموز انجام دهد ، ندیدن تکلیف سبب احساس بی اهمیّت بودن کار و در نهایت بی‌انگیزگی دانش‌آموز خواهد شد . 19 – ارائه بازخورد مناسب : هر قدر توجه در بازبینی تکالیف بیشتر باشد ، میزان انگیزش دانش آموز بیشتر خواهد شد ، بیشترین انگیزش نیز ارائه توضیحات کتبی معلم در برگه‌ی دانش آموز می باشد . 20 – ارائه جوابهای صحیح : حتماً و در اولین فرصت باید نسبت به ارائه جوابهای صحیح برای دانش آموزان اقدام نمود . بدین ترتیب و با توجه به تلاشی که قبلاً دانش آموزان داشته‌اند ، بهترین فرصت برای تثبیت یادگیری می‌باشد و نیز از یادگیری مطالب بصورت نا صحیح جلوگیری می‌شود . 21 – تکالیف دانش آموزان ضعیف تر : تکالیف دانش آموزان ضعیفتر نیازمند دقت و بازبینی بیشتری می‌باشد ، این قبیل دانش آموزان احتیاج به مراقبت پا به پا به منظور افزایش انگیزه و حس اعتماد به نفس دارند . 22 – تکالیف دانش آموزان قوی تر : حتی اگر معلم مطمئن است ، دانش آموزان قوی تر به خوبی از عهده تمامی تکالیف خود برمی‌آید باز هم باید حتماً تکالیف آنها را نیز بررسی کند تا از کاهش انگیزه و سرخوردگی این قبیل دانش آموزان جلوگیری شود . 23 – برخورد با دانش آموز خاطی : انجام ندادن تکالیف توسط دانش آموزان دلایل متعددی دارد . وظیفه معلم در درجه اول اطلاع از آنها و در درجه بعد حل مشکل به کمک دانش آموز است . به همین دلیل توصیه می‌شود در مقابل این دانش آموزان معلم به بررسی علت عدم انجام تکلیف بپردازد و با سرزنش دانش آموز کار را برای او سخت تر نکند . نفهمیدن درس ، مشکلات خانوادگی یا روحی و مناسب نبودن تکلیف از جمله مواردی است که طی آن دانش آموز نیازمند کمک و یاری معلم است . 24 – فراهم کردن فرصت برای تکلیف ننوشته ها : به این ترتیب هم اصل کار انجام می‌شود و هم استرس و فشار ، دانش آموز را مجبور به رونویسی نمی‌کند. 25 – تشویق نکات مثبت در تکلیف دانش آموزان بی انگیزه : در مورد دانش آموزان ضعیفتر باید دنبال بهانه گشت تا اعتماد به نفس و روحیه را به آنها برگرداند . معلم می‌تواند با دقت در تکلیف او به این موارد برسد